Sáng ngày 19/6, Triển lãm Quốc tế ngành Công nghiệp Dịch vụ Ô tô (Automechanika Ho Chi Minh City 2025) chính thức mở màn tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), song song với Triển lãm Quốc tế về Phụ tùng Ô tô Nguyên bản và Phụ tùng Thay thế. Sự kiện quy tụ hơn 400 doanh nghiệp đến từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, phản ánh sức hút của thị trường Việt Nam nhưng cũng đặt ra bài toán lớn về năng lực sản xuất nội địa.

Triển lãm năm nay ghi nhận quy mô ấn tượng với hơn 980 gian hàng trưng bày chuỗi sản phẩm đa dạng: từ linh kiện, phụ tùng, hệ thống điện - điện tử, dịch vụ sửa chữa - bảo dưỡng, dầu nhớt cho đến các dòng xe dã ngoại. Sự góp mặt của các doanh nghiệp lớn đến từ Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ... cho thấy sự quan tâm đặc biệt của quốc tế đối với chuỗi cung ứng ô tô tại Việt Nam.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) dự báo, thị trường ô tô Việt Nam năm 2025 sẽ đạt mức tăng trưởng khoảng 12% so với năm 2024.

Theo ông Phú, động lực phát triển này đến từ nền kinh tế năng động, thu nhập bình quân đầu người cải thiện cùng nhu cầu sở hữu phương tiện cá nhân gia tăng. Đáng chú ý, việc Chính phủ quyết liệt đầu tư vào các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang tạo cú hích lớn, giúp tối ưu hóa chi phí logistics và nâng cao hiệu quả vận hành cho toàn ngành.

Lệch pha mục tiêu: Tỷ lệ nội địa hóa vẫn khiêm tốn

Mặc dù quy mô thị trường mở rộng, ngành sản xuất ô tô Việt Nam vẫn đối mặt với thực trạng phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài. Đại diện Bộ Công Thương thẳng thắn chỉ ra: mục tiêu đặt ra cho tỷ lệ nội địa hóa xe dưới 9 chỗ ngồi đến năm 2020 là 30% - 40%, nhưng kết quả thực tế hiện mới chỉ đạt trung bình 12% - 20%.

"Điều này cho thấy chúng ta cần tăng cường ứng dụng công nghệ để có thể tự chủ sản xuất các chi tiết, linh kiện quan trọng như bộ truyền động, hộp số, động cơ và thân vỏ xe. Việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa không chỉ giúp giảm giá thành sản phẩm, tăng tính cạnh tranh mà còn tạo ra hàng ngàn việc làm chất lượng cao, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế" — Ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh.

Bên cạnh hạn chế về chuỗi cung ứng trong nước, ngành ô tô Việt Nam còn chịu áp lực lớn trước nguy cơ giảm thị phần do sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia có nền công nghiệp ô tô phát triển mạnh trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc.

Mạch sống từ công nghiệp hỗ trợ

Để giữ vững vị thế và chuyển mình trên bản đồ ô tô thế giới, Bộ Công Thương khẳng định định hướng cốt lõi: phát triển ngành ô tô phải gắn liền với năng lực của ngành công nghiệp hỗ trợ. Bộ đã vạch ra lộ trình cụ thể:

• Đến năm 2030: Ngành công nghiệp hỗ trợ phải đáp ứng 55% - 60% nhu cầu linh kiện, phụ tùng cho sản xuất, lắp ráp trong nước.

• Đến năm 2045: Nâng tỷ lệ tự chủ lên 80% - 85%.

Ở góc độ quốc tế, bà Fiona Chiew - Tổng giám đốc Công ty Messe Frankfurt (Hồng Kông), đại diện Ban tổ chức đánh giá Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn khi ngành ô tô toàn cầu bước vào giai đoạn chuyển dịch sang năng lượng mới và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Việc duy trì những nền tảng kết nối như Automechanika sẽ giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ mới, thu hút dòng vốn đầu tư và từng bước nâng cao hàm lượng nội địa hóa trong thời gian tới.